Bardzo często nie będąc świadomym pełnego znaczenia słowa „spadek”, kojarzy się ono nam z dobrem materialnym lub finansowym, jakie możemy otrzymać po osobie zmarłej. Rzeczywistość jednak nie jest taka kolorowa. Oprócz tych pozytywów otrzymujemy także negatywy, czyli dług lub długi. Według art. 922 k.c. długi przechodzą na następców prawnych. Jakie kroki należy podjąć, aby uniknąć otrzymania niechcianego spadku?

Pamiętajmy, że dług jest automatycznie przekazywany już w momencie śmierci. Ogólne reguły dziedziczenia na podstawie kodeksu cywilnego (art. 922 i nast. k.c.) lub testamentu (art. 924 k.c. i 925 k.c.) nie mają tutaj rozróżnienia.

W jaki sposób odrzucić długi spadkowe?

Jeśli jesteś osobą pełnoletnią i chcesz odrzucić spadek – masz takie prawo. Nie masz obowiązku przyjmować nieswoich długów, ale trzeba pamiętać, aby się ich zrzec. W przypadku osoby nieletniej dług powinni odrzucić rodzice lub opiekunowie prawni, ale muszą oni wcześniej otrzymać zgodę z sądu opiekuńczego na odrzucenie spadku.

Spadek z dobrodziejstwem inwentarza spadkobierca odpowiada za długi

Spadek z dobrodziejstwem inwentarza

Istnieje taka możliwość jak przyjęcie spadku z dobrodziejstwem inwentarza. Chodzi o to, aby ustalić, ile faktycznie wynosi stan majątku i długów osoby zmarłej w danym momencie. W tym celu sąd zleca komornika sporządzenie tzw. spisu inwentarza. Decydując się na takie rozwiązanie, mamy do wyboru dwa scenariusze:

  • dług większy od majątku,
  • dług mniejszy od majątku.

W pierwszym przypadku odpowiedzialność spadkobiercy zostaje ograniczona do wartości stanu czynnego spadku. W praktyce oznacza to, że spadkobierca odpowiada całym swoim majątkiem za długi spadkowe, czyli jeśli otrzymujemy mieszkanie o wartości 500 tysięcy złotych, a dług wynosi przykładowo 600 tysięcy złotych, to spadkobierca odpowiada swoim majątkiem do kwoty 500 tysięcy złotych.

W drugim przypadku sytuacja jest dokładnie odwrotna. Jeśli wartość jakiegoś aktywa wynosi 600 tysięcy złotych, a dług jest wysokości 500 tysięcy złotych, to odpowiadamy całym majątkiem do wysokości długu osoby zmarłej.

Kiedy dziedziczenie spadku z dobrodziejstwem inwentarza jest korzystne?

Z różnych powodów możemy chcieć odziedziczyć nie tyle cały spadek, ile np. zależy nam na jego części, ale nie wiemy, ile osoba zmarła ma długów i jakiej wysokości one są. Wtedy takie rozwiązanie ma sens. Często w skład spadku wchodzą właśnie nieruchomości, kosztowne ruchomości i inne wartościowe rzeczy.

Odpowiedzialność za długi spadkowe – przyjęcie spadku wprost

Przyjęcie spadku wprost jest opcją dla odważnych, którzy znają sytuację materialną i finansową osoby zmarłej. Podjęcie takiej decyzji bezpośrednio wiąże się z przejęciem wszystkich długów oraz zobowiązania się do ich spłaty przez spadkobiercę. Wierzyciele zmarłego mają od tego momentu prawo egzekwować spłatę długów zmarłego od osób, które przejmują jego długi.

Podział długów pomiędzy spadkobierców

W przypadku kiedy spadkobierców jest kilku, a tak jest najczęściej, odpowiedzialności za długi spadkowe są solidarne. Kiedy jeden ze spadkobierców spłacił jakiś dług, może się domagać od reszty spadkobierców zwrócenia ich części. Taka zasada obowiązuje do momentu podziału spadku.

Podział spadku może się odbyć poprzez zawarcie umowy o dział spadku lub za pośrednictwem uprawomocnienia postanowienia sądowego. Podziału ulegają jedynie aktywa, czyli majątek. Spadkobiercy mogą się umówić między sobą co do podziału długów, lecz w świetle prawa i wobec wierzycieli odpowiadają oni w sposób równomierny.

W momencie, w którym dokona się podział spadku, automatycznie nastąpi podział długów (odpowiednio do otrzymanych w spadku aktywów – I CKN 295/2000). Każdy ze spadkobierców poniesie dług proporcjonalny do wielkości otrzymanego aktywa (art.1034 § 2 k.c.).

Masz pół roku na odrzucenie spadku

Jeżeli przed notariuszem lub właściwym sądem nie złożymy oświadczenia o odrzuceniu spadku lub o przyjęciu go z dobrodziejstwem inwentarza, nabywamy spadek wprost – z mocy samego prawa. Wtedy będziemy musieli spłacić wszystkie długi spadkowe bez ograniczeń. Na złożenie oświadczenia dotyczącego formy przyjęcia spadku bądź jego odrzucenia mamy 6 miesięcy od dnia, w którym dowiedzieliśmy się o tytule powołania do spadku – art. 1015 § 1 k.c. Warto zatem zadbać, aby taka sytuacja nas nie zaskoczyła. Mimo cierpienia, które niesie za sobą śmierć bliskiej osoby, dobrze pomyśleć o uporządkowaniu spraw spadkowych.

Według prawa, jeśli w przeciągu pół roku nie zgłosimy się do notariusza lub sądu właściwego i nie złożymy oświadczenia o odrzucenie spadku, nabywamy spadek wprost. Warto mieć ten termin na uwadze, ponieważ w przeciwnym wypadku zapłacimy wszystkie długi spadkowe bez jakichkolwiek ograniczeń. Na złożenie takiego oświadczenia w sprawie formy przyjęcia spadku bądź jego odrzucenia mamy dokładnie 6 miesięcy od dnia, w którym dowiedzieliśmy się powołaniu do spadku( art. 1015 § 1 k.c. )

Jeśli termin minął, jest jeszcze dla nas niewielka nadzieja. Udowadniając przed sądem wprowadzenie nas w błąd, zostanie oszukanym lub podanie innej przyczyny, przez którą nie zostało złożone oświadczenie o odrzuceniu spadku, możemy zostać zwolnieni ze skutków prawnych. Należy jednak pamiętać, że wymówka typu „nie wiedziałam lub „zapomniałem” nie jest dla sądu dość istotna. Jak to mówią – „nieznajomość prawa nie zwalnia z jego przestrzegania”. Sąd ma rok czasu od momentu wykrycia błędu na uchylenie skutków prawnych wobec naszej osoby.

Spadek z dobrodziejstwem inwentarza spadkobierca odpowiada za długi
5/5 - (6 głosów)